بهر شمعى كه ماهى برگرفتى * فلك صد شمع انجم درگرفتى و زمانه مدلول آيهء كريمهء وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ را بعالميان توضيح نموده روشن ساخت . شاه طاهر : شاهد مهر چو آيد بشبستان حمل * لاله فانوس برافروزد و نرگس مشعل خلائق را گمان آن شد كه مگر روز است و در آن روزگار مثل آن شب كسى نديده بود روز ديگر كه عروس حجلهء طرب اعنى مستورهء شب در پس پردهء حجاب نشست و مقتدى روزگار يعنى خورشيد فيض انتشار منطقهء زرنگار بر ميان بست نظم : چو مه‌رويان زنگارى شبستان * در اين زرين طبق گشتند پنهان عروس روز خون‌آلوده دامن * خرامان شد بر اين فيروزه گلشن مقتدى طورى ترتيب نمود كه از جملهء اسباب او چهل هزار من شكر صرف شده بود قياس اجناس ديگر از اين توانكرد . [ 152 - مقتدى خليفه با شمس النهار . ] 152 من النوادر در وقايع سنهء 487 سبع و ثمانين و اربعمأة مسطور است كه روزى مقتدى با فوجى از خواص بر سر سفره نشسته طعام مىخورد بعد از خوردن اكثر مقربان پراكنده گشته به غير از قهرمانه و شمس النهار در مجلس نماند خليفه شمس النهار را گفت كه اين مردم چه كسانند كه بيرخصت مادر آمده‌اند چون او بازنگريست هيچكس را نديد همان لحظه دست و پاى مقتدى از كار بازمانده بمرد . بيت : درين صندل سراى آبنوسى * گهى ماتم بود گاهى عروسى [ 153 - داستان اباقا خان هنگام درگذشتنش ] 153 من الغرائب در بعضى از نسخ بتخصيص در جامع التواريخ رشيدى مذكور است كه اباقاخان بن هلاكو خان در خيمهء كه وزيرش خواجه شمس الدين محمد صاحب ديوان در همدان كرده بود نيم شبى به قضاى حاجتى بيرون رفت و در آن اثنا بديدهء خيال مرغى سياه در نظرش آمده بنزديكان گفت اين چه مرغيست كه بشاخ ايندرخت نشسته است آن را بتير بزنيد ايشان هرچند احتياط نمودند هيچ جانور نديدند مقارن آن ساعت ديده برهم نهاده بمرد نظم : بر هيچ آدمى اجل ابقا نمىكند * سلطان مرگ هيچ محابا نميكند [ 154 - اجتماع كواكب سبعه در برج حوت . ] 154 من مآثر الاحكام در شهور سنه 509 تسع و خمس مأة در عهد مستظهر كواكب سبعهء سياره به غير از زحل در برج حوت قران كرده منجمان حكم كردند طوفانى مثل طوفان نوح خواهد شد مستظهر در اين باب از عيسى كه منجمى بىهمتا و قرينه بود كيفيت پرسيد وى گفت در زمان حضرت نوح سبعهء سياره در سرطان جمع شده بودند اكنون شش كوكب در حوت است گمان چنان است كه آن شدت نخواهد داشت بلكه در